Onderzoek

Monitor BoekStart in de kinderopvang
In navolging van de Monitor de Bibliotheek op school is ook voor BoekStart in de kinderopvang een monitor ontwikkeld. De monitor heeft als voornaamste doel de voorleesomgeving en het gedrag van de pedagogisch medewerker rondom leesbevordering in beeld te brengen. Daarnaast levert de monitor informatie over beleid en organisatie in de kinderopvangorganisatie rondom BoekStart in de kinderopvang. In 2016 zijn de volgende uitgaves verschenen:
- Monitor BoekStart in de kinderopvang - Landelijke analyse 2016: wat valt op? (jul 2016)
- Monitor BoekStart in de kinderopvang - Handleiding en feedback (herzien mrt 2016)

Wetenschappelijk onderzoek BoekStart
Vanaf 2010 heeft Heleen van den Berg van de Universiteit Leiden - onder leiding van hoogleraar orthopedagogiek Adriana Bus - de effecten van BoekStart onderzocht. De belangrijkste vraag die onderzocht werd is of het ‘loont’ om baby’s voor te lezen. Uit het onderzoek blijkt dat ouders die meedoen met BoekStart en hun baby al voor dat deze acht maanden oud is voorlezen, kinderen hebben die hoger scoren op taal. Al op vijftien maanden zijn er positieve effecten op de woordenschat.
Op maandag 9 februari 2015 presenteerde promovenda Heleen van den Berg de uitkomsten van haar onderzoek BoekStart maakt baby’s slimmer, tijdens een door Stichting Lezen en de Koninklijke Bibliotheek georganiseerd congres in de Bibliotheek Den Haag.
Veel ouders geloven niet dat het mogelijk is al aan baby’s voor te lezen en stellen dat uit tot hun kind twee of drie jaar oud is. Van den Berg vond dat BoekStart daarin verandering brengt. Onder invloed van het programma gaan meer ouders al vroeg voorlezen en dit stimuleert de taalontwikkeling.
Van den Berg laat ook zien dat het belangrijk is BoekStart aan alle nieuwe ouders aan te bieden. Als de baby vaak huilt en snel geÔrriteerd is stellen veel ouders voorlezen uit, ook als ze zich van het grote belang van verbale interactie met de baby bewust zijn. Vooral deze baby’s profiteren ervan als hun ouders meedoen met BoekStart. Uit het onderzoek blijkt ook dat ouders van deze temperamentvolle kinderen meer dan andere ouders interesse tonen in BoekStart. Ze zijn op zoek naar tips en trucs om de dagelijkse omgang met hun kind te verbeteren.
De belangrijkste opbrengsten van het onderzoek zijn:
- Onder invloed van BoekStart gaan meer ouders al vroeg voorlezen.
- Ouders die meedoen met BoekStart en hun baby al voor dat deze acht maanden oud is voorlezen, hebben kinderen die hoger scoren op taal.
- De effecten zijn sterker op langere termijn (‘sneeuwbaleffect’).
- Vooral temperamentvolle baby’s profiteren ervan als hun ouders meedoen met BoekStart.
- BoekStartouders bezoeken vaker de Bibliotheek en zijn bekender met babyboekjes.
Bekijk de uitgave BoekStart maakt baby's slimmer, deze uitgave is voor € 12,50 te bestellen via Eburon (er is ook een samenvatting van de resultaten).
Lees ook de publicatie Beneficial effects of BookStart in temperamentally highly reactive infants van Heleen van den Berg en Adriana Bus.

Voorlezen en de effecten op taalontwikkeling
De brochure Meer voorlezen, beter in taal beschrijft hoe voorlezen de taalontwikkeling van jonge kinderen beÔnvloedt. Dat voorlezen goed is voor de taalontwikkeling wisten we natuurlijk al lang. Maar voorlezen aan baby’s? Zelfs nog voordat zij kunnen praten? Ook dat blijkt een gunstig effect op de taalontwikkeling te hebben. Deze brochure gaat in op het belang van mondelinge taal in de thuisomgeving van jonge kinderen en laat zien hoe boeken de taalomgeving in het gezin kunnen verrijken. In dat kader wordt verwezen naar BoekStart. Wetenschappelijke studies naar de effecten van voorlezen worden beknopt besproken.

Evaluatie
Net als in 2011 en 2012 is in 2013 een evaluatie rapportage uitgevoerd naar het bereik van BoekStart via Bibliotheken en kinderopvanginstellingen. Het doel is inzicht te verkrijgen in het bereik: het aantal verstuurde brieven aan ouders van pasgeboren baby’s en het aantal koffertjes dat in reactie daarop is opgehaald bij de Bibliotheek c.q. het aantal ingeschreven babyleden. Daarnaast is onderzocht op welke manieren en met welke frequentie de Bibliotheken zich bezighouden met de uitvoering van BoekStart en BoekStart in de kinderopvang en met welke organisatie(s) zij samenwerken. Waar mogelijk zijn de resultaten van deze meting vergeleken met de resultaten van voorgaande metingen.
- Evaluatie BoekStart 2013 (apr. 2014)

Internationaal onderzoek
In het buitenland is al meer ervaring opgedaan met BoekStart en zijn er verschillende onderzoeken uitgevoerd naar de resultaten en effecten van BoekStart. Hieronder is meer informatie te vinden over deze onderzoeken.

Overzicht van onderzoek naar voorschools lezen
Julienne van den Heuvel heeft als voorbereiding op BoekStart in de kinderopvang een inventarisatie gemaakt van onderzoek (nationaal en internationaal) naar en praktijkvoorbeelden van leesbevordering bij jonge kinderen (0-4 jaar). Belangrijk onderzoek naar voorlezen, leesbevordering en deskundigheid van pedagogisch medewerkers in de kinderopvang is in 2012 uitgevoerd door TNS NIPO. Hieruit komt naar voren dat BoekStart een effectieve manier lijkt om voorlezen op kinderdagverblijven te professionaliseren.

Een boekenwurm van zeven maanden door Bookstart
Marjolein Steendijk gaf in opdracht van Stichting Lezen een overzicht van de opzet en uitvoering van Bookstart. In deze publicatie wordt de ontwikkeling van Bookstart geschetst vanaf het begin in 1992 tot 2003. Hierbij ligt de nadruk op het onderzoek dat is uitgevoerd om Bookstart zo optimaal mogelijk te ontwikkelen. Deze publicatie is†te downloaden.

Onderzoek in Vlaanderen
Boekbaby’s startte in 2005 als een pilot in tien Vlaamse steden en gemeenten.
TweeŽntachtig gezinnen namen gedurende twee jaar deel aan een uitgebreid onderzoek door de Universiteit Gent in samenwerking met de Universiteit Antwerpen.
Het onderzoek bracht de omstandigheden in kaart die een succesvolle leesbevorderingspraktijk binnen het gezin bevorderen ťn belemmeren. Tegelijkertijd werd er gezocht naar positieve praktijkvoorbeelden van leesbevordering in gezinnen.
Het materiaal voor dit kwalitatieve onderzoek werd verzameld door vooraf opgestelde vragenlijsten, verschillende open ‘diepte-interviews’ en observaties in elk van de deelnemende gezinnen.
Een artikel van de belangrijkste onderzoeksresultaten†kunt u downloaden.

Bookstart in Groot-BrittanniŽ
In Groot-BrittanniŽ is al veelvuldig onderzoek gedaan naar Bookstart. Belangrijke resultaten vind je†op de Engelse†Bookstart website.

Nationale Impact Evaluatie Onderzoek 2009
In Engeland zijn voor het†Nationale Impact Evaluatie Onderzoek 2009 van Bookstart honderden ouders en verzorgers geÔnterviewd.†Zij werden op twee momenten†gevraagd naar hun leesgewoontes,†namelijk†op het moment van het ontvangen van het pakket en een paar maanden later. Op deze manier is er gekeken of er gedrags- en attitude verandering heeft plaatsgevonden. Resultaten geven o.a. aan dat ouders een sterke voorstander zijn van het lezen met baby’s en peuters. Verder gingen ‘less active’ reading families aanzienlijk vaker voorlezen naar aanleiding van het meedoen aan Bookstart en werden er meer ouders lid van de Bibliotheek. Meer resultaten kun je lezen in het Engelstalige rapport.